wiedzaiswiat.npx.pl
Strona Główna Artykuły Download Linki Kategorie Newsów Kontakt Szukaj Kwiecień 01 2020 08:45:43
wersja językowa
Człowiek
ewolucja człowieka
europejczyk paleolitu
zlodowacenie Würm
epoka brązu
epoka kamienia
prehistoryczne drzewo genealogiczne
skamieniałości a ewolucja
ślady przeszłości
W czym tkwi nasza wyjątkowość?
od futra do . . . futra
tajemnice hobbitów
Czas geologiczny a paleontologiczne metody odtwarzania ewolucji
początki naczelnych
australipithecus
Homo
śladami ewolucji
Ardi
antropogeneza
neandertalczyk wciąż zaskakuje
cywilizacje
kultura Vinča
nieznane miasto Majów
Starożytne Indie
skalne miasto
Çatalhüyük
Chiribaya
Sumerowie
Olmekowie - chronologia
Olmekowie
religia Olmeków
rytualne ofiary z ludzi
Majowie - historia w zarysie
Majowie i ich wierzenia
Palenque - wizytówka Majów
filmy
starożytni kosmici - dowód
Poszukując początkó człowieka - wykład Louise Leakey
odyseja rodzaju ludzkiego
tajemnice Majów
początki cywilizacji Majów
prawdziwa Atlantyda
ciekawostki
wielcy i sławni
kobiety
Archeologia i pokrewne
ogólnie
POLSKI TOP 2010
Sukcesy polskich archeologów w 2010 roku
największe odkrycia 2010
słownik archeologiczny
historia archeologii
metody badawcze
DNA z płytki nazębnej
metody datowania w archeologii
wydarzenia
średniowieczny gród w Giecznie
Must Farm
Pierwsze datowanie wikińskiej fortecy
Świątynia Hatszepsut w internecie
nieznane miasto Majów
pałac królestwa Kusz
ludzkie szczątki na poznańskiej budowie
Malowidła z Krainy Wąwozów
grobowiec w Aspen
rysunki z Nazca
najstarszy polski pochówek
Ceratopsy w Korei Płd.
Odkryto tajemnice grobowca sprzed 5 tys. lat
Indianie odkryli Europę
Rzymska łaźnia w Jerozolimie
Luba w Luclear-Art
archeologia podwodna
Heraklejon
norweski projekt
kraina MU
pierwowzór Nautiliusa
podwodna archeologia
gościnny wrak
paleontologia
niedźwiedzie jaskiniowe
mamut z Wysp Lachowskich
skamieniałości a ewolucja
wikingowie w Ameryce
wikingowie w Ameryce cd.
Z Afryki do Europy przez tysiące lat
białko sprzed milionów lat
linki
muzea archeologiczne
wydziały i instytuty
Genetyka
podstawy
struktura DNA
co z tym genem?
kod genetyczny
śmieciowe DNA
problematyczny uracyl
w służbie medycyny
odporność na HIV
badania genetyczne w onkologii
potomstwo dwóch ojców
enzymy żab w walce z białaczką
gen starości
pigułka młodości
genetyka roślin
GMO w rolnictwie
sposób na globalne ocieplenie
ciekawostki
badania genetyczne dawnych mieszkańców naszych ziem
teoria przerywanej równowagi
gen bólu głowy
Ziemia
geologia
główne jednostki geologiczne Europy
od Rodinii ...
słownik geologiczny
wulkany
budowa wnętrza Ziemi
ruch kontynentów
historia Ziemi
od Rodinii ...
Ziemia - alternatywy
Ziemia - alternatywy cd
podział dziejów Ziemi
żyjąca planeta
prądy i wiry
Oczyszczanie powietrza ogrzewa Ziemię
kambryjski wybuch życia
najstarsza woda na świecie
Jaskinie krasowe
sposób na globalne ocieplenie
Lustra i sztuczne wulkany ratunkiem dla Ziemi?
linki
muzea geologiczne
organizacje
wydziały i instytuty
strony prywatne
filmy
Pompeje Dalekiego Wschodu
wiek głupoty
wulkany



wulkany



Od zawsze, odkąd tylko istnieje człowiek, zawsze go przerażały, zachwycały, użyźniając glebę żywiły, ale i odbierały życie. Były obiektem kultów, święte, domy lub narzędzia bogów. Wulkany - niczym przejaw kotaru Ziemi.
Nie trzeba sięgać do czasó prehistorycznych, w których wywoływały zrozumiałą panię. Jeszcze stosunkowo niedawno, bo w średniowieczu, krater wulkanu traktowano jak okno piekieł. Nic więc dziwnego, że w końcu zainteresowano się wulkanami od strony nauki. Zaczęto przeprowadzać badania dotyczące budowy i typów wulkanów. W ten sposób powstała nowa nauka - wulkanologia.

Wulkanem nazywa się górę (choć właściwsze byłoby chyba określenie obszar) wokół otworu będącego kominem wulkanicznym. Większość wulkanów, choć nie wszystkie, ma kształt stożka, na którego szczycie mieści się lej o stromych zboczach, tzw. krater. Przez komin wulkaniczny w momencie wybuchu wydobywa się magma, stygnąc już na powierzchni jako lawa.

Wszyscy wiemy, jak wygląda erupcja wulkaniczna, gdy ziemia drży, a zkrateru ku niebu wydobywa się słup pary i dym, wyrzucając popioły, okruchy skalne wielkości ziaren piasku lub orzechów, ale również i bloki ważące nawet po 30 ton.
Część tego, co wypluje wulkan, osadza się na okolicach krateru, odbudowując rozerwany stożek wulkaniczny, a najlżejsze popioły tworzą chmury i mogą być przenoszone prądami powietrznymi nawet na bardzo znaczne odległości. Pyły te, dopiero zmieszane z deszczem opadają na ziemię.

Wulkany są jedną z oznak życia planety. Ich dość regularne rozmieszczenie świadczy o wewnętrznym życiu planety - zjawiska wulkaniczne są następstwem procesó zachodzących pod ziemią. Na głębokości 100-200km. pod wulkanami istnieją komory ze stopioną masą pochodzącą z głębi ziemi. Panuje tam temperatura 1500oC i więcej.

Wyobraźmy sobie tort. Wierzchnia warstwa biszkoptu ułożona na warstwie kremu jest pokrojona jak puzzle. Płyty tektoniczne, z których składa się skorupa ziemska pływają na wspomnianej stopionej masie, jak nasze kawałki biszkoptu na kremie.I jak kawałki biszkoptu przylegają do siebie, krusząc nawzajem swoje krawędzie w czasie ruchu i tarć. Wówczas powstają również pęknięcia i szczeliny, którym magma przedostaje się do kominów i kraterów istniejących wulkanów, lub tworzy nowe, wybierając krótszą i łatwiejszą drogę.
Po okresie aktywności w czasie snu wulkanu pęknięcia te mogą się zabliźnić, tworząc "szwy".. Oczywiście są to miejsca geologicznie kruche, sprzyjające powstawanu nowych szczelin.

Zjawisko wulkanizmu zachodzi również na dnie oceanów, przy grzbietach śródoceanicznych. Wzdłuż tych grzbietów płyty rozsuwają się, a na ich brzegu gromadzi się wypływająca na powierzchnię lawa. W twn sposób powstają rozległe podwodne masywy górskie, a czasem nawet wyspy.

Ogólnie na kuli ziemskiej istnieje ok. 1350 wulkanów - większość na krawędzi Oceanu spokojnego. Ten "pacyficzny pas ognia" zaczyna się na południowym krańcu Ameryki południowej na Ziemi Ognistej, biegnie przez Andy do Ameryki Środkowej i przez łańcuch Gór Kaskadowych w Ameryce Północnej do Alaski. Dalej przez Wyspy Aleuckie, półwysep Kamczatkę i Wyspy Kurylskie aż do Japonii. Na południe od Filipin, na Wyspach Sundajskich pas się rozdziela. Jedna jego część biegnie dalej skrajem Pacyfiku przez Nową Gwineę i wyspy Oceanii, a druga wzdłuż Indonezji na Sumatrę.
Istnieje również kilka charakterystycznych koncentracji wulkanów: we wschodniej Afryce, między Tasmanią a Morzem Czerwonym, na Islandii i w basenie Morza Śródziemnego, oraz na Hawajach i na południowych Wyspach Karaibskich.

Jak już wspomniano, wulkany różnią się od siebie,lecz nie tylko kształtem, ale również rodzajem lawy, podobnie jak w naszym torcie kremu.
Stożki wulkaniczne powstają z wylewającej się i stygnącej lawy o odpowiednio dużej lepkości. Największą lepkość ma lawa kwaśna i ona właśnie tworzy stożki. Przy czym nowe erupcje mogą odbudowywać stożek.
Wulkany o kształcie spłaszczonym (tarczowe i szczelinowe) powstają z lawy zasadowej (np. bazaltowej), która ma małą lepkość i rozlewa się po powierzchni ziemi.
Odczyn lawy - ultrazasadowy, zasadowy, obojętny, średniokwaśny lub kwaśny - zależy od zawartości krzemionki (tlenku krzemu) i jej stosunku do innych składników. Forma wulkanu przeobraża się po każdym wybuchu, ale zmian tych nie da się przewidzieć. Czasami bywa tak, jak w 1943r. z narodzinami wulkanu Paricutin w Meksyku. - po trzęsieniu ziemi z krateru wydobywał się dym i nastąpiła erupcja. Nazajutrz stożek miał 30m, tydzień później 100m., by wreszcie osiągnąć wysokość 430m.
W zasadzie rozróżniamy kilka typów wulkanów:
- Hawajski - charakteryzuje się wyciekiem lawy bardzo płynnej, rzadkiej, zasadowej. Wybucha często, lecz spokojnie. Nie wkształaca stożka, lecz ma kształt spłaszczony.
- Stromboli - też wybucha często, rytmicznie i niezbyt gwałtownie. Wylewa niewielkie ilości lawy obojętnej,wyrzucając też materiał pirolastyczny.
- Pelée - erupcje następują z niezwykłą gwałtownością i niszczą część stożka. Lawa zawiera wiele gazó. Nad wulkanem tworzy się chmura gazowo-popiołowa.
- Pliniusz - erupcja trwa krótko, lecz ma wyjątkową siłę. Produktami wybuchu są niemal wyłącznie popioły.

Dzzięki charakterystycznym skałą, jakie powstają podczas wybuchu wulkanu, nawet po tysiącach lat wulkanolodzy mogą określić rodzaj erupcji, jej siłę i zasięg. Stąd też m.in. wiemy, iż ok. 1400 p.n.e. nastąpił wielki wybuch Santorynu na Morzu Egejskim. Z wyspy pozostało niewiele, z czym wiąże się upadek kultury minojskiej w basenie Morza Śródziemnego. Związana jest z tym legęda o Atlantydzie, która ściągnęła gniew bogów Posejdona i Zeusa i została pochłonięta przez wodę.
Również niezwykle tragiczny był wybuch Wezuwiusza w 79r. W ciągu 12 godzin rzymskie miasta Pompeje i Herkulanum zostały pokryte grubą warstwą trującego popiołu i błota. Znany jest opis naocznego świadka, pisarza rzymskiego Pliniusza Młodszego. Ułatwił on archeologom odszukanie 250 lat temu zasypanych miast. Odkopane budynki i meble były w stanie z dnia wybuchu, nawet z zastygłymi ciałami mieszkańców. Główną przyczyną ich śmierci było uduszenie się oparami siarki, przed czym nie mogli się ochronić.
Ale Ziemia wciąż żyje i nieustannie daje nam na to dowody.Jedną z bliżej nam osadzonych w czasie tragedii był wybuch wulkanu Tambora w 1815r. Dominujący na indonezyjskiej Sumatrze wulkan wysoki na 4000m.n.p.m. w wyniku erupcji stracił ponad 1/4 wysokości. W powietrze wyleciało wówczas 40 km3 popiołów, pumeksów, szlaki i bomb wulkanicznych. Bezpośrednio w wyniku wybuchu zginęło wówczas 14 tys. ludzi, a na skutek wynikłego po erupcji głodu (utrata plonów) następne 70 tys. Był to jeden z tych kataklizmów, które mają wpływ na klimat całej kuli ziemskiej.
Podobnie było zresztą w przypadku wybuchu indonezyjskiego wulkanu Krakatau w 1883r. Kataklizm pochłonął wówczas 2/3 wyspy, a w wyniku powodzi powstałej na Jawie i Sumatrze zginęło ok. 40 tys. ludzi i nastąpiło globalne oziębienie klimatu na 2-3 lata.
Do tych największych i najtragiczniejszych zalicza się też wybuch Pelée na wyspie Martynika w 1902r. Wypływająca skalno-pyłowa lawina o temperaturze 900oC wybrała drogę wślad za ewakuującymi się mieszkańcami. Zginęło wówczas 30 tys. ludzi.
W 1956r. ogromna eksplozja wysadziła większą część wierzchołka wulkanu Bezimiennego na Kamczatce. Dwa dni po wybuchu w Londynie zarejestrowano opad popiołu.
Przebudzenie wulkanów, szczególnie po dłuższym uśpieniu bywa bardzo spektakularne i oczywiście niebezpieczne. Szczególnie, jeśli następuje to po wielu setkach lat, jak w przypadku El Chichon w południowym Meksyku, który po 600-letnim snie obudził się w 1982r. Jego kominy były zatkane korkami z zakrzepłej lawy. I jak przy otwieraniu ciepłego, wstrząśniętego szampana, w wyniku eksplozji w powietrze wyleciało 200m. wierzchołka wulkanu. Chmur, licząca 7 mln ton dwutlenku siarki wznosiła się na wysokość 25km. W ciągu kilku miesięcy zamieniła się ona w 11 mln ton trującego kwasu siarkowego. Obserwacje tych oparów potwierdziły, że wybuchy wulkaniczne mogą być przyczyną powstawania chmur nawet w stratosferze.
W 1985r. w Kolumbii w wyniku wybuchu Nevado del Ruiz wydobyły się na powierzchnię niewielkie ilości gorącego popiołu i pumeksów. Spadły na czapę lodowca przykrywającego wulkan i wystarczyły, aby stopić lód. Powstałe potoki błota i lodu pędziły po zboczu z prędkością 40-60km/h i szybko pogrzebały 22tys. mieszkańców oddalonego o 50km. miasta Armero.

Wulkany mają jednak nie tylko niszczycielską moc. Są istotnym elementem żyjącej planety i przycynkiem do życia. W wysokiej temperaturze i trujących wyziewach gazowych dobrze czują się bakterie Pyrococcus furiosus i Acidianus infernus, przypominające pierwsze żywe organizmy na ziemi.
Na polach posypanych wulkanicznym popiołem rozwijają się porosty a w nich ślimaki i robaki.
Delikatny popiół wulkaniczny bogaty w związki fosforu, potasu, wapnia i magnezu działa jak nawóz mineralny. Na zboczach wulkanów wspaniale udaje się uprawa winorośli. Na wschodniej Jawie u stóp wulkanu uprawia się trzcinę cukrową. Z ulatniających się gazów jawajskiego wulkanu Kavah Ijen wytrąca się siarka o dużej czystości, w ilościach nadających się do eksploatacji i przeróbki na kwas siarkowy.
Wnętrza starych wygasłych wulkanów chętnie są wykorzystywane jako kopalnie. Zawierają liczne pokłady żelaza, cynku, ołowiu, miedzi, cyny, wolframu, molibdenu, rtęci, arsenu, a także złota i srebra. Twardy bazalt służy do produkcji kostki brukowej, a lżejszy od wody pumeks doskonale nadaje się do polerowania, szlifowania, czyszczenia itp.

Jak widać wulkany są niebezpieczne, zabujcze, ale również piękne i pożyteczne.




Komentarze
Brak komentarzy.
Dodaj komentarz
Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.
Oceny
Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.

Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.

Brak ocen.
kontakt

Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
religie
buddyzm
najnowsze
wszystkie
hinduizm
najnowsze
wszystkie
chrześcijaństwo
najnowsze
wszystkie
syberia
najnowsze
wszystkie
Europa
najnowsze
wszystkie
Azja
najnowsze
wszystkie
inne
najnowsze
wszystkie
Online
Gości Online: 2
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanch Uzytkowników: 80
Najnowszy Użytkownik: Andrewpaike
udostępnij


648185 Unikalnych wizyt

Powered by: PHP-Fusion v6.01.6 | Theme DX-Dark by: Daemon-X

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie | fashionideas.icu